Rusztowanie systemowe w konfiguracji typowej montuje się według dokumentacji i instrukcji producenta, bez osobnego projektu. Projekt indywidualny jest potrzebny wtedy, gdy konfiguracja wychodzi poza rozwiązania opisane przez producenta albo gdy rusztowanie nie jest systemowe. Wynika to z rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych: rusztowania i ruchome podesty robocze wykonuje się zgodnie z dokumentacją producenta albo projektem indywidualnym. Tak samo przedstawia to Państwowa Inspekcja Pracy.
O potrzebie projektu nie decyduje więc marka ani wysokość budynku, tylko to, czy planowana konstrukcja mieści się w dokumentacji konkretnego systemu. Poniżej wyjaśniamy, gdzie przebiega ta granica na budowach z rusztowaniami ramowymi i modułowymi.
Kiedy wystarczy instrukcja producenta?
Producent rusztowania systemowego dostarcza dokumentację, która opisuje typowe warianty montażu. Znajdują się w niej dopuszczalne wysokości, rozstaw i sposób kotwienia, klasy obciążenia pomostów, kolejność montażu, a także elementy, które można dołożyć bez dodatkowych obliczeń.
Jeżeli system, wysokość, kotwienie, obciążenia i geometria mieszczą się w tych rozwiązaniach, monter stawia rusztowanie na podstawie instrukcji. Typowym przykładem jest rusztowanie fasadowe Plettac SL70 na prostej, płaskiej elewacji budynku mieszkaniowego. Ma regularne pola, kotwienie do nośnej ściany i pomosty obciążone zwykłymi pracami elewacyjnymi.
Instrukcja musi być wtedy dostępna na budowie. Monter wykonuje konstrukcję dokładnie według niej, a przy odbiorze sprawdza się zgodność rusztowania z dokumentacją. Nie wystarczy założyć, że skoro użyto elementów popularnego systemu, to projekt nie jest potrzebny. Liczy się cała konfiguracja, a nie pochodzenie części.
W praktyce problem pojawia się wtedy, gdy rusztowanie zaczyna się jako typowe, a w trakcie robót zmienia się zakres prac. Inwestor prosi o osłonięcie elewacji siatką reklamową, ekipa ociepleniowa potrzebuje szerszego pomostu przy murze, a dostawca materiału chce podawać palety wciągarką zamocowaną do konstrukcji. Każda z tych zmian może przenieść rusztowanie z kategorii typowej do nietypowej, choć same elementy się nie zmieniły. Dlatego zgodność z instrukcją ocenia się nie tylko przed montażem, ale też przy każdej przebudowie.
Jakie sytuacje są nietypowe?

Na budowach najczęściej rusztowanie „wychodzi poza instrukcję” nie przez wysokość, ale przez dodatki i warunki, które zmieniają obciążenia. Te sytuacje trzeba rozpoznać jeszcze przed zamówieniem sprzętu:
- osłony z siatek i plandek na całej elewacji, które zwiększają powierzchnię działania wiatru, więc zmieniają obciążenia konstrukcji i wymagają dodatkowych obliczeń kotwienia,
- konsole i poszerzenia pomostów, zwłaszcza wysunięte w stronę muru przy ociepleniach lub na zewnątrz,
- dźwigary kratowe nad przejściami, bramami i wjazdami, gdzie część stojaków trzeba przerwać i przenieść obciążenie na boki,
- podwieszenie lub przymocowanie wciągarki albo windy budowlanej, na przykład GEDA, do konstrukcji rusztowania,
- nietypowe kotwienie, w tym kotwienie przez warstwę ocieplenia albo do podłoża o niepewnej nośności,
- wysokość, rozstaw kotew lub obciążenie pomostów poza tablicami producenta,
- rusztowania modułowe wokół nieregularnych brył: zbiorników, kominów, hal z wysięgami i konstrukcji przemysłowych,
- łączenie elementów różnych systemów w jednej konstrukcji.
W każdym z tych przypadków projektant sprawdza, czy konstrukcja przeniesie obciążenia, i wskazuje rozwiązania, których nie ma w instrukcji. Sposób kotwienia i dobór kotew opisaliśmy szerzej we wpisie o kotwach do rusztowań. O roli siatek, plandek i daszków piszemy w tekście jak zabezpieczyć rusztowanie i teren wokół budowy.
| Konfiguracja typowa (instrukcja producenta) | Konfiguracja nietypowa (projekt indywidualny) |
|---|---|
| prosta elewacja, regularne pola | osłona z siatek lub plandek na całej elewacji |
| kotwienie do ściany nośnej wg tablic | kotwienie przez ocieplenie albo do słabego podłoża |
| wysokość i obciążenia w zakresie dokumentacji | wysokość lub obciążenia poza tablicami producenta |
| standardowe pomosty i poręcze | konsole, poszerzenia, dźwigary nad przejściem |
| rusztowanie bez urządzeń transportowych | wciągarka lub winda przymocowana do rusztowania |
Nietypowy obiekt? Pomożemy dobrać konfigurację.
Nasza kadra inżynieryjno-techniczna wskaże, czy rusztowanie wymaga projektu.
Skontaktuj się – tel. 12 285 65 85Kto może wykonać projekt rusztowania?
Projekt indywidualny jest opracowaniem technicznym dla konkretnej konstrukcji i konkretnych warunków jej ustawienia. Jeżeli wymaga samodzielnego rozwiązania zagadnień konstrukcyjnych, przygotowuje go osoba z uprawnieniami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej.
Projektant stosuje normy dotyczące konstrukcji stalowych, aluminiowych lub drewnianych, w zależności od materiału rusztowania. Uwzględnia też cechy, które odróżniają rusztowania od typowych konstrukcji budowlanych, przede wszystkim luzy i podatność połączeń. Dlatego projekty rusztowań wykonują zwykle biura i projektanci, którzy specjalizują się w konstrukcjach tymczasowych.
Przy wyborze projektanta dobrze jest zapytać, czy pracował już z danym systemem. Projekt dla rusztowania ramowego Plettac SL70 i dla modułowego Plettac Contur wymaga znajomości ich tablic obciążeń, sposobów kotwienia i elementów dodatkowych. Projektant, który zna system, szybciej wskaże rozwiązanie mieszczące się w katalogowych elementach, zamiast projektować konstrukcję od zera.
Co zawiera projekt rusztowania?
Zakres projektu zależy od skali obiektu, ale w dokumentacji powinny się znaleźć:
- koncepcja konstrukcji, czyli system, układ pól, wysokość i miejsca nietypowe,
- obliczenia statyczne z założonymi obciążeniami od ludzi, materiału, wiatru i osłon,
- plan montażu z rzutami i widokami elewacji,
- rozmieszczenie i rodzaj kotew wraz z wymaganą nośnością,
- rozmieszczenie stężeń, dźwigarów, konsol i innych elementów dodatkowych,
- dopuszczalne obciążenia pomostów, które później trafiają na tablicę informacyjną przy wejściu,
- szczegóły montażowe dla miejsc, których nie opisuje instrukcja producenta.
Projekt jest dla monterów instrukcją wykonania, a dla kierownika budowy podstawą do odbioru. Dlatego musi powstać przed montażem, a nie po postawieniu konstrukcji.
Kto zamawia projekt i kto za niego odpowiada?
Przepisy określają, jak rusztowanie ma być wykonane, ale nie wskazują, która strona umowy zamawia projekt. Ustala się to w umowie lub ofercie. Może go dostarczyć inwestor, generalny wykonawca albo firma, która montuje rusztowanie.
Najwięcej nieporozumień pojawia się wtedy, gdy temat projektu wypływa dopiero na budowie. Dlatego przy zapytaniu o rusztowanie warto od razu opisać obiekt: wysokość, rodzaj elewacji i ocieplenia, planowane osłony, przejścia, urządzenia transportowe i obciążenia pomostów. W umowie warto rozdzielić odpowiedzialność za projekt, montaż, odbiór, przeglądy i użytkowanie. Jeżeli konstrukcja wymaga projektu indywidualnego, montaż bez niego nie powinien się rozpocząć.
Przy doborze konfiguracji Plettac SL70 i Plettac Contur pomaga nasza kadra inżynieryjno-techniczna. Na etapie zapytania wskażemy, które elementy obiektu mogą wyjść poza typowe rozwiązania systemu, a w razie potrzeby wykonujemy też projekt rusztowania na podstawie pomiarów obiektu. Przy obiektach przemysłowych o nieregularnych kształtach zwykle sprawdza się system modułowy, opisany na stronie rusztowania przemysłowe.
Jakie dane przygotować przed zapytaniem o rusztowanie?
Decyzja o projekcie zapada najszybciej wtedy, gdy od początku wiadomo, jak wygląda obiekt i co będzie się działo na rusztowaniu. Do zapytania należy dołączyć:
- wysokość i długość elewacji oraz rzut budynku z narożnikami i uskokami,
- rodzaj ściany i ocieplenia, w które będzie wykonane kotwienie,
- informację o osłonach z siatek, plandek albo siatek reklamowych,
- miejsca przejść, bram i wjazdów, nad którymi rusztowanie musi zostać przerwane,
- planowane urządzenia transportowe, takie jak wciągarki i windy budowlane,
- rodzaj robót i składowanego na pomostach materiału, od których zależy klasa obciążenia,
- przewidywane zmiany konfiguracji w trakcie budowy.
Na tej podstawie można od razu ocenić, czy rusztowanie zmieści się w dokumentacji producenta, czy trzeba zlecić projekt. Dzięki temu termin montażu nie przesuwa się o czas potrzebny na obliczenia.
Jak projekt łączy się z odbiorem technicznym?
Rusztowanie można użytkować dopiero po odbiorze technicznym. Odbioru dokonuje kierownik budowy albo osoba uprawniona, a potwierdza się go wpisem w dzienniku budowy lub protokołem odbioru technicznego. Przy odbiorze sprawdza się zgodność konstrukcji z dokumentacją, na podstawie której ją wykonano. W wariancie typowym jest to instrukcja producenta, w nietypowym projekt indywidualny.
Na budowie powinna być dostępna właściwa dokumentacja producenta albo projekt, a przy wejściu tablica z informacją o wykonawcy montażu i dopuszczalnym obciążeniu. Każda późniejsza zmiana konfiguracji, na przykład dołożenie osłon albo konsol, wymaga sprawdzenia, czy nadal mieści się w dokumentacji. Przebieg odbioru i zawartość protokołu opisaliśmy we wpisie o odbiorze rusztowania i zawartości protokołu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każde wysokie rusztowanie wymaga projektu?
Nie. O projekcie decyduje zgodność konfiguracji z dokumentacją producenta, a nie sama wysokość. Rusztowanie systemowe mieszczące się w tablicach producenta montuje się według instrukcji.
Czy dołożenie siatki na rusztowanie wymaga nowych obliczeń?
Osłony z siatek i plandek zwiększają obciążenie wiatrem, dlatego wymagają sprawdzenia kotwienia. Jeżeli dokumentacja producenta nie obejmuje rusztowania z osłoną w danym układzie, potrzebny jest projekt.
Czy rusztowanie modułowe zawsze wymaga projektu?
Nie zawsze. Rusztowanie modułowe także ma dokumentację producenta z typowymi wariantami. Przy obiektach przemysłowych o nieregularnych kształtach, z wysięgami i podwieszeniami, konfiguracja częściej wychodzi jednak poza instrukcję.
Kto podpisuje projekt rusztowania?
Osoba z uprawnieniami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Projekt powstaje przed montażem i jest podstawą odbioru technicznego.
Rusztowania systemowe Plettac do własnego parku sprzętu, w konfiguracjach dobranych do Państwa obiektów, znajdą Państwo w ofercie sprzedaży rusztowań.
