32-084 Morawica, Morawica 260

Od ilu metrów jest praca na wysokości i jak to wygląda na rusztowaniu?

Rusztowanie z siatką ochronną na budynku wysokościowym w trakcie budowy

Praca na wysokości zaczyna się od 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi. Tak definiuje ją § 105 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Na rusztowaniu ta granica jest przekraczana niemal zawsze, bo już pierwszy pomost leży wyżej. Przy ustawianiu i rozbiórce rusztowania powyżej 2 m dochodzi obowiązek stosowania sprzętu chroniącego przed upadkiem. Dla pracodawcy oznacza to konkretne obowiązki: kompletne balustrady, odbiór techniczny przed wejściem ludzi, nadzór, instruktaż i badania lekarskie z właściwym zakresem wysokości.

Poniżej zebraliśmy przepisy i praktykę tak, jak wyglądają one na budowie z rusztowaniem elewacyjnym lub modułowym. Wychodzimy od definicji, a kończymy listą rzeczy do sprawdzenia przed wejściem na pomost.

Od ilu metrów zaczyna się praca na wysokości?

Zgodnie z § 105 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP pracą na wysokości jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi. Liczy się wysokość powierzchni, na której stoi pracownik, a nie wysokość, na którą sięga rękami.

Ta sama definicja przewiduje wyjątek. Do pracy na wysokości nie zalicza się pracy na powierzchni, która:

  • jest osłonięta ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi,
  • jest wyposażona w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości.

Praca na wysokości należy do prac szczególnie niebezpiecznych. Z tej kwalifikacji wynikają obowiązki pracodawcy: wyznaczenie osób do bezpośredniego nadzoru, zapewnienie środków zabezpieczających, instruktaż stanowiskowy i ocena ryzyka zawodowego dla każdego stanowiska. Pracodawca prowadzi także wykaz prac szczególnie niebezpiecznych w zakładzie i aktualizuje go przy zmianie zakresu robót.

Na budowie z rusztowaniem oznacza to w praktyce kilka dokumentów i decyzji, które trzeba mieć przed wejściem ludzi na pomosty. Ocena ryzyka zawodowego powinna opisywać każdą zidentyfikowaną pracę na wysokości i środki, którymi ograniczono zagrożenie. Osobę do bezpośredniego nadzoru trzeba konkretnie wyznaczyć, zamiast zakładać, że nadzoruje „ogólnie kierownictwo budowy”. Pracownicy przechodzą instruktaż stanowiskowy, który obejmuje podział zadań, kolejność wykonywania prac i zasady korzystania z wyposażenia ochronnego. Szkolenie okresowe BHP na stanowiskach robotniczych, na których wykonuje się prace szczególnie niebezpieczne, powtarza się nie rzadziej niż raz w roku.

Kiedy praca na rusztowaniu nie jest pracą na wysokości?

To pytanie wraca na każdej budowie, bo kompletne rusztowanie ma balustrady z każdej strony pomostu. Definicja z § 105 wyłącza powierzchnie wyposażone w stałe konstrukcje chroniące przed upadkiem. Nie da się jednak z tego wyprowadzić prostej zasady, że każde rusztowanie z poręczami przestaje być stanowiskiem pracy na wysokości.

W praktyce trzeba rozdzielić trzy sytuacje:

  • przy montażu i demontażu, kiedy balustrady dopiero powstają albo są zdejmowane, zawsze jest to praca na wysokości, wykonywana przez monterów z uprawnieniami i w sprzęcie chroniącym przed upadkiem,
  • praca na pomoście bez kompletnych zabezpieczeń, na przykład przy czole rusztowania bez poręczy, w miejscu zdjętego stężenia albo przy otwartej klapie w podeście, również jest pracą na wysokości,
  • przy pracy na odebranym rusztowaniu z kompletnymi balustradami ze wszystkich stron rozstrzygnięcie zależy od oceny ryzyka zawodowego dla konkretnego stanowiska.

Ostatnie słowo należy do pracodawcy i służby BHP. Bezpieczniej założyć, że praca na rusztowaniu jest pracą na wysokości. Wtedy instruktaż, badania i nadzór obejmują wszystkich, którzy wchodzą na pomosty, a nie tylko ekipę montażową.

Potrzebują Państwo rusztowania z kompletem zabezpieczeń?

Dobierzemy zestaw Plettac z balustradami, krawężnikami i podestami z klapą.

Skontaktuj się – tel. 12 285 65 85

Jakie zabezpieczenia musi mieć rusztowanie?

Pomosty rusztowania elewacyjnego z balustradami na wysokości dachu

Przepisy stawiają na pierwszym miejscu środki ochrony zbiorowej. Środki ochrony indywidualnej, czyli szelki z linką, stosuje się wtedy, gdy zabezpieczeń zbiorowych nie da się zapewnić. Na rusztowaniu podstawowym środkiem ochrony zbiorowej jest balustrada.

Balustrada na pomoście roboczym składa się z:

  • poręczy ochronnej umieszczonej na wysokości co najmniej 1,1 m,
  • krawężnika o wysokości co najmniej 0,15 m, który chroni przed spadnięciem narzędzi i materiału,
  • wypełnienia przestrzeni między poręczą a krawężnikiem, najczęściej poręczą pośrednią.

W systemach ramowych, takich jak Plettac SL70, poręcze boczne i czołowe oraz deski krawężnikowe są gotowymi elementami systemu. Zakłada się je na każdym poziomie, na którym pracują ludzie, łącznie z czołami rusztowania. Do tego dochodzą elementy, które nie należą do balustrady, ale decydują o bezpieczeństwie całej konstrukcji:

  • kotwienie do ściany zgodnie z dokumentacją producenta,
  • stężenia, które usztywniają konstrukcję w płaszczyźnie elewacji,
  • pełne pomosty bez szczelin i luźnych desek,
  • bezpieczna komunikacja pionowa, czyli wejścia po drabinach w podestach z klapą albo schodnia,
  • daszki ochronne nad przejściami i siatki osłonowe od strony ruchu pieszego.

Pod rusztowaniem i wokół niego wyznacza się strefę niebezpieczną, do której nie wchodzą osoby postronne. Na budowach w zabudowie miejskiej, gdzie rusztowanie stoi przy chodniku albo nad wejściem do budynku, strefa jest zastępowana daszkiem ochronnym i osłoną z siatki. Obie rzeczy trzeba zaplanować razem z rusztowaniem, bo zmieniają one sposób jego montażu i kotwienia.

Sposób dojścia na pomosty opisaliśmy osobno w tekście o schodni i komunikacji pionowej na rusztowaniu. Zabezpieczenie strefy pod rusztowaniem i wokół niego omawiamy we wpisie jak zabezpieczyć rusztowanie i teren wokół budowy.

Kiedy na rusztowaniu potrzebne są szelki?

Szelki bezpieczeństwa są obowiązkowe tam, gdzie pracownik nie jest chroniony środkami zbiorowymi. Na rusztowaniu dotyczy to przede wszystkim jego ustawiania i rozbiórki. Przy tych pracach na wysokości powyżej 2 m nad poziomem terenu lub podłogi stosuje się sprzęt chroniący przed upadkiem. Monter wpina się w punkt kotwiczący, którym jest element konstrukcji wskazany w instrukcji montażu.

Szelki są potrzebne także wtedy, gdy:

  • trzeba czasowo zdjąć poręcz, na przykład przy podawaniu długich elementów na pomost,
  • pracuje się poza obrysem pomostu, w miejscu bez balustrady,
  • rusztowanie jest przebudowywane w trakcie robót, a część poziomów nie ma kompletnych zabezpieczeń.

Na rusztowaniach powyżej 2 m pracownicy mają też obowiązek używania hełmów ochronnych. Dotyczy to zarówno osób na pomostach, jak i pracujących pod rusztowaniem, gdzie zagrożeniem jest spadający materiał. Sprzęt chroniący przed upadkiem musi mieć aktualny przegląd, a pracownik musi umieć z niego korzystać. Samo wydanie szelek nie wystarcza.

Czym różni się praca do 3 m od pracy powyżej 3 m?

Granica 3 m nie zmienia definicji pracy na wysokości, bo ta zaczyna się od 1,0 m. Ma za to znaczenie przy badaniach lekarskich. Pracodawca w skierowaniu na badania wstępne lub okresowe wskazuje, czy pracownik będzie pracował na wysokości do 3 m, czy powyżej 3 m. Od tego zależy zakres badań.

Przy rusztowaniach elewacyjnych granica 3 m jest przekraczana bardzo szybko. Wystarczą dwa poziomy pomostów, żeby ekipa tynkarska, elewacyjna czy dekarska wymagała orzeczenia dla pracy powyżej 3 m. Kierownik robót powinien to sprawdzić przed skierowaniem ludzi na wyższe poziomy, a nie po fakcie. Przy rotacji podwykonawców warto prowadzić prostą listę osób z ważnymi orzeczeniami dla danego zakresu wysokości.

Do pracy na wysokości można dopuścić osobę, która:

  • jest pełnoletnia, bo zatrudnianie młodocianych przy pracach na wysokości ograniczają przepisy,
  • ma orzeczenie lekarskie bez przeciwwskazań do pracy na wysokości w danym zakresie,
  • przeszła szkolenie BHP i instruktaż stanowiskowy,
  • została zapoznana z oceną ryzyka zawodowego,
  • ma środki ochrony indywidualnej i umie ich używać.

Kto może montować rusztowanie, a kto na nim pracować?

To dwie różne grupy i dwa różne zestawy wymagań.

Montaż i demontaż rusztowań wykonują monterzy z uprawnieniami. Uprawnienia uzyskuje się po egzaminie przed komisją Sieci Badawczej Łukasiewicz, a potwierdza je wpis do książki operatora. Monter odpowiada za to, żeby konstrukcja powstała zgodnie z dokumentacją producenta albo z projektem indywidualnym. Odpowiada też za kotwienie, stężenia i kompletne balustrady na każdym poziomie.

Na odebranym rusztowaniu pracują wykonawcy robót: elewacji, tynków, ociepleń czy montażu stolarki. Nie potrzebują uprawnień montera. Muszą jednak spełniać wymagania dla pracy na wysokości opisane wyżej. Nie wolno im też przebudowywać konstrukcji. Zdjęcie poręczy, przestawienie podestu czy odkręcenie kotwy przez ekipę elewacyjną to jedna z częstszych przyczyn wypadków na rusztowaniach. Każdą zmianę konfiguracji powinien wykonać monter, a po niej rusztowanie wymaga ponownego sprawdzenia.

Przy montażu własnymi ekipami na dużych obiektach rozdzielamy te role już na etapie oferty. Monterzy stawiają i rozbierają konstrukcję, a wykonawca robót dostaje rusztowanie gotowe do odbioru. Rusztowanie kupione na własność wymaga tej samej dyscypliny, tylko odpowiedzialność za montaż i przeglądy przechodzi na Państwa firmę.

Co sprawdzić przed wejściem na rusztowanie?

Rusztowanie można użytkować dopiero po odbiorze technicznym. Odbioru dokonuje kierownik budowy albo osoba uprawniona, a potwierdza się go wpisem w dzienniku budowy lub protokołem odbioru technicznego. Szczegóły odbioru i zawartość protokołu opisaliśmy we wpisie o odbiorze rusztowania i zawartości protokołu.

Przed rozpoczęciem pracy na danej zmianie należy sprawdzić:

  • czy przy wejściu wisi tablica z informacją o wykonawcy montażu i dopuszczalnym obciążeniu pomostów,
  • czy balustrady są kompletne na poziomie, na którym będzie się pracować, łącznie z czołami,
  • czy pomosty leżą pełną powierzchnią, bez szczelin i uszkodzonych desek,
  • czy kotwy są na swoich miejscach i nikt ich nie zdemontował,
  • czy wejście na pomost jest bezpieczne i klapy w podestach się zamykają,
  • czy na pomostach nie składuje się materiału ponad dopuszczalne obciążenie.

Odbiór nie jest jednorazowy. Rusztowanie sprawdza się po wystąpieniu opadów atmosferycznych lub silnego wiatru, po przerwie roboczej dłuższej niż 10 dni oraz co najmniej raz w miesiącu. Wynik każdej takiej kontroli trzeba odnotować, bo przy wypadku to pierwszy dokument, o który zapyta inspektor. Terminy i zakres tych kontroli opisujemy w tekście o przeglądach rusztowań.

Jeżeli coś budzi wątpliwości, na przykład brakuje poręczy albo pomost się ugina, na rusztowanie się nie wchodzi, dopóki usterki nie usunie monter. Pośpiech przy terminie elewacji nie jest powodem do pracy na niekompletnej konstrukcji.

Najczęściej zadawane pytania

Czy praca do 3 m to praca na wysokości?

Tak. Praca na wysokości zaczyna się od 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi. Granica 3 m dotyczy zakresu badań lekarskich, a nie samej definicji.

Czy na rusztowaniu z balustradami trzeba mieć szelki?

Na odebranym rusztowaniu z kompletnymi balustradami ochronę zapewniają środki zbiorowe. Szelki są obowiązkowe przy montażu i demontażu powyżej 2 m oraz wszędzie tam, gdzie zabezpieczenia zbiorowe zostały zdjęte albo ich nie ma.

Kto może odebrać rusztowanie?

Kierownik budowy albo osoba uprawniona. Odbiór potwierdza się wpisem w dzienniku budowy lub protokołem odbioru technicznego, zanim na rusztowanie wejdą wykonawcy robót.

Czy ekipa elewacyjna może przestawić podest albo zdjąć poręcz?

Nie. Zmiany w konstrukcji wykonuje monter z uprawnieniami, a po przebudowie rusztowanie wymaga ponownego sprawdzenia. Wykonawcy robót pracują na konstrukcji w takiej konfiguracji, w jakiej została odebrana.

Jeżeli planują Państwo zakup własnego kompletu rusztowań pod kolejne kontrakty, w ofercie sprzedaży rusztowań znajdą Państwo systemy Plettac SL70 i Contur z pełnym wyposażeniem balustrad, krawężników i podestów z klapą.

Przeczytaj także

Opublikowano
Umieszczono w kategoriach: Blog

Autor: Krzysztof Mendel

Krzysztof Mendel - kierownik montazu w JJG Rusztowania. Nadzoruje prace ekip montazowych i odpowiada za prawidlowy, zgodny z dokumentacja techniczna oraz normami PN-EN montaz rusztowan systemowych Plettac (SL70 i Contur) na obiektach realizowanych przez firme. W codziennej pracy zajmuje sie doborem konfiguracji rusztowania pod konkretna elewacje lub konstrukcje, kotwieniem, statecznoscia konstrukcji oraz przygotowaniem rusztowania do odbioru technicznego. Materialy na blogu JJG opiera na praktyce z budow.